Minister Şimşek geeft toestemming voor onderzoek naar oud-SPK-voorzitter Gönül

Minister van Schatkist en Financiën Mehmet Şimşek heeft op 14 oktober 2026 toestemming gegeven voor een strafrechtelijk onderzoek naar İbrahim Ömer Gönül. Gönül was voorzitter van beurswaakhond SPK (Sermaye Piyasası Kurulu), de Turkse kapitaalmarktenautoriteit die toezicht houdt op de beurs van Istanbul en op beleggingsfondsen. Şimşek gaf de toestemming op verzoek van het hoofdofficie van justitie van Istanbul. Dat verzoek steunde op een voorlopig onderzoeksrapport van de inspectiedienst van het ministerie. Zo’n toestemming van de eigen minister is in Turkije verplicht voordat justitie een (oud-)ambtenaar daadwerkelijk kan vervolgen.

Dat verzoek van justitie dateert al van 30 september 2026. Het hoofdofficie, het belangrijkste openbaar ministerie van Istanbul, vroeg toen toestemming om Gönül te vervolgen wegens vermeend misbruik van ambt. Dat gebeurde als onderdeel van een breder onderzoek naar mogelijke manipulatie van aandelen op de beurs van Istanbul via portefeuillebeheerders en beleggingsfondsen. Justitie noemt daarbij ook gekwalificeerde fraude, deelname aan een criminele organisatie en witwassen. Als voorbeeld worden vier fondsen genoemd: Tera Portföy Birinci Serbest Fon, Pusula Portföy, Atlas Portföy Serbest Fon en Hedef Portföy İkinci Serbest Fon. Die fondsen toonden volgens justitie ongewoon hoge rendementen, terwijl beleggers zelf hun inleg verloren. Zulke vrije fondsen (serbest fon) beleggen, anders dan gewone beleggingsfondsen, met minder beperkingen en vaak met geleend geld. Dat kan het rendement vergroten, maar ook het risico voor beleggers.

Naar aanleiding van het verzoek van justitie gaf Şimşek de Teftiş Kurulu, de inspectiedienst van zijn ministerie, op 2 oktober 2026 met spoed opdracht tot een voorlopig onderzoek naar Gönül. Het rapport van die dienst vormde de basis voor de toestemming van 14 oktober. Zo’n intern onderzoek van de eigen inspectiedienst gaat in Turkije doorgaans vooraf aan de uiteindelijke beslissing van de minister.

Gönül had voorafgaand aan die toestemming al een verklaring afgelegd als verdachte. Dat gebeurde bij het bureau tegen witwassen van het hoofdofficie van justitie van Istanbul, in het bredere fondsenonderzoek waar deze zaak deel van uitmaakt. Dat verhoor als verdachte ging dus al vooraf aan de toestemming van de minister en aan het onderzoek van de Teftiş Kurulu.

Volgens Gönül zelf is de manipulatiebeschuldiging ongegrond. Hij stelde publiekelijk dat een sterke koersstijging in een aandeel niet automatisch als marktmanipulatie mag worden bestempeld. Ook wees hij erop dat er tijdens zijn eigen voorzitterschap van de SPK al onderzoeken naar dat soort koersbewegingen liepen. Hij zette zich daarmee, nog voordat de minister zijn toestemming gaf, publiekelijk af tegen de verdenkingen die justitie nu formeel onderzoekt.

De voorzitter van de SPK wordt benoemd door de regering. Hij is daarmee een van de centrale toezichthouders op de Turkse financiële markten. Met de toestemming van Şimşek van 14 oktober kan het hoofdofficie van justitie van Istanbul zijn vervolging tegen de oud-voorzitter voortzetten. Een datum voor een eventuele dagvaarding is nog niet bekend.