SPK-voorzitter Sütçü en plaatsvervangend minister Çelik stappen op

Mahmut Sütçü nam op 19 oktober 2026 ontslag als voorzitter van de Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), de Turkse toezichthouder op de effectenbeurs. De SPK houdt ook toezicht op vermogensbeheerders die spaargeld van particuliere beleggers beheren. Sütçü noemt gezondheidsproblemen als reden voor zijn vertrek. Op dezelfde dag vroeg plaatsvervangend minister van Financiën Osman Çelik zijn pensioen aan. Dat deed hij bij minister Mehmet Şimşek, met onmiddellijke ingang. Şimşek gaat als minister van Financiën over het economisch beleid van Turkije en is de directe baas van Çelik. Twee hooggeplaatste functionarissen uit de wereld van toezicht en beleggersbescherming verlaten zo op één dag hun post.

Media in Turkije leggen een verband tussen de twee vertrekken en het fondsschandaal dat begin oktober aan het licht kwam. Çeliks schoonzoon İskender Balcı is bestuurslid bij rederij Özata Denizcilik. Hij werd op 2 oktober 2026 aangehouden in het onderzoek naar dat schandaal. Journalisten wijzen op de timing: Çelik vraagt zijn pensioen aan ruim twee weken na de aanhouding van zijn schoonzoon. Een familieband met een verdachte in een lopend financieel onderzoek weegt zwaar voor wie zelf toezicht houdt op diezelfde sector. Özata Denizcilik is een rederij die onder meer vracht- en vervoersdiensten over zee aanbiedt. Het bedrijf staat sinds de arrestatie van Balcı in de belangstelling van verslaggevers die het fondsonderzoek volgen, net als de rol van zijn bestuursleden bij de handel in zijn aandelen.

Het fondsschandaal zelf speelt al langer. Het gaat om fondsen die niet meer aan hun verplichtingen tegenover beleggers konden voldoen. De SPK kan zulke fondsen onder eigen beheer laten liquideren, om spaarders zoveel mogelijk van hun inleg terug te geven. Volgens de SPK zelf besloot de toezichthouder op 17 september 2026 om 131 fondsen van zeven vermogensbeheerders te liquideren. De getroffen fondsen telden volgens de Centrale Registratie-instelling (MKK) 455.758 individuele beleggers. De MKK registreert de aandelen- en fondsrekeningen van Turkse beleggers.

Het schandaal raakt ook oud-AKP-minister Fatma Betül Sayan Kaya, die eerder minister voor Familie en Sociaal Beleid was. Volgens YENİ-woordvoerder Zeynel Emre investeerde Kaya tussen april en september 2026 circa 63 miljoen lira in aandelen van Özata Denizcilik, de rederij waar Çeliks schoonzoon in het bestuur zat. Daarmee zou ze in die maanden ruim 1,3 miljard lira hebben opgehaald. Haar echtgenoot İlyas Kaya legde apart circa 100 miljoen lira in en haalde daarmee bijna 826 miljoen lira op; volgens Emre haalde het echtpaar samen zo ruim 2,1 miljard lira op. YENİ is een oppositiepartij in het Turkse parlement en gebruikt die cijfers om de regering onder druk te zetten, in de aanloop naar een verklaring over het schandaal.

De aanhouding van Çeliks schoonzoon op 2 oktober blijft het aanknopingspunt. Daardoor blijven de aanhouding en het aftreden van Sütçü en Çelik op 19 oktober in de berichtgeving met elkaar verbonden. Sütçü en Çelik noemen zelf alleen gezondheid en pensioenrecht als officiële reden.