TBMM neemt eerste artikel Mekke-verdrag aan, zitting geschorst tot 14.00 uur

De Algemene Vergadering van de TBMM nam in de nacht van 4 op 5 november het eerste artikel van het Mekke-verdrag aan. Dat gebeurde na de artikelsgewijze behandeling van het wetsvoorstel. Ondervoorzitter Celal Adan schorste de vergadering direct daarna. Hij sloot de zitting tot 14.00 uur dezelfde dag, omdat de bevoegde commissie niet op tijd bijeenkwam. Celal Adan is een van de ondervoorzitters van de Algemene Vergadering, de voltallige zaal van het Turkse parlement. De behandeling van de resterende artikelen schuift daardoor naar een volgende zitting.

De aanname volgt op een AKP-motie van 3 november. Die schoof het Mekke-verdrag naar de tweede plaats op de agenda van de Algemene Vergadering. De motie sloeg de gebruikelijke wachttijd van 48 uur na de commissiebehandeling over. Zo kwam de plenaire behandeling van het verdrag tussen Turkije, Pakistan en Saudi-Arabië al op woensdag 4 november. Zonder die motie had de Algemene Vergadering het verdrag pas later deze maand besproken.

Aan de plenaire stemming ging een goedkeuring in de Commissie Buitenlandse Zaken vooraf, de vaste commissie die verdragen voorbereidt. Die commissie nam het verdrag op 27 oktober aan. AKP, MHP en CHP stemden voor; Yeni Parti, DEM Parti en İYİ Parti stemden tegen. Daarmee moest het wetsvoorstel ook nog door de Algemene Vergadering. Dat is de stap die nu, met het eerste artikel, is begonnen. Bij de commissiegoedkeuring kwamen er uitspraken van Utku Çakırözer en Metin Ergun. Çakırözer, vertegenwoordiger van Yeni Parti, waarschuwde voor betrokkenheid bij de oorlog in Jemen. Hij wees ook op de tienjarige opzegtermijn, die toekomstige regeringen bindt. DEM Parti betwijfelde of de defensie-industriële baten de militaire kosten rechtvaardigen. Ergun, vertegenwoordiger van İYİ Parti, zei onduidelijk te vinden welke defensiebehoefte het verdrag dient.

Het verdrag bepaalt dat een aanval op een van de drie ondertekenaars geldt als een aanval op alle partijen. Geen van de landen kan zich de eerste tien jaar na inwerkingtreding terugtrekken. Die bindende looptijd is precies het punt waarop de oppositie in de commissie haar kritiek richtte. In een uitspraak van CHP-leider Kemal Kılıçdaroğlu kondigde hij al voor de commissiestemming aan dat zijn partij voor het verdrag zou stemmen. Dat was eerder, op 25 oktober, in Gaziantep. Daarmee hadden AKP, MHP en CHP eerst in de commissie, en nu ook bij het eerste artikel, een ruime meerderheid. De kritiek van Yeni Parti, DEM Parti en İYİ Parti op de lange, bindende looptijd bleef onopgelost. Die drie partijen stemden ook in de commissie al tegen het verdrag. Had CHP tegen gestemd, dan hadden AKP en MHP in de Algemene Vergadering op een kleinere meerderheid gesteund.

De schorsing betekent dat de resterende artikelen nog niet zijn vastgesteld. Alleen het eerste artikel is tot nu toe aangenomen. De Algemene Vergadering hervat de behandeling om 14.00 uur, zodra de bevoegde commissie bijeen is. Dat betekent dat elk afzonderlijk artikel van het wetsvoorstel zijn eigen stemming krijgt, voordat het hele verdrag definitief is goedgekeurd. Pas als ook de overige artikelen zijn aangenomen, ligt de goedkeuringswet vast. De kern daarvan blijft de bindende bijstandsplicht aan Pakistan en Saudi-Arabië, voor minstens tien jaar.