Turkije neemt voorzitterschap Turkse Statenbond over op top in Ankara

President Erdoğan heeft dinsdag in Ankara de 13e top van de Organisatie van Turkse Staten (TDT) geopend. Aan tafel zaten de staatshoofden van Kazachstan, Kirgizië, Turkmenistan, Oezbekistan en Noord-Cyprus. Azerbeidzjan liet zich vertegenwoordigen door minister van Buitenlandse Zaken Ceyhun Bayramov, niet door president Aliyev. De TDT is het samenwerkingsverband van Turkstalige landen waarin Turkije een leidende rol speelt. Naast gastland Turkije zaten Kazachse president Tokayev, de Kirgizische leider, de Turkmeense leider, de Oezbeekse president Mirziyoyev en de Noord-Cyprische president Erhürman aan tafel. De organisatie richt zich onder meer op handel, vervoer en veiligheid tussen landen met een Turkse taal en geschiedenis. Turkmenistan doet tot nu toe als partnerland mee, zonder volledig lidmaatschap.

President Erdoğan zei op de top dat er in “de familiefoto van de Turkse wereld” geen ruimte is voor verdeeldheid, onenigheid of conflict. Alle Turkse staten blijven voor altijd broeders, zei hij. Eenheid in taal, gedachte en daad vormde het thema van de top. Erdoğan zei ook dat Turkije het vredesproces tussen Azerbeidzjan en Armenië blijft steunen. Hij pleitte voor diplomatie in plaats van militaire oplossingen voor spanningen in de regio, waaronder met Iran. Azerbeidzjan en Armenië onderhandelen al enkele jaren over een vredesakkoord, na eerdere gewapende conflicten over de regio Nagorno-Karabach. Turkije is daarbij bondgenoot van Azerbeidzjan.

Juist tegen die achtergrond van eenheidsretoriek viel Aliyevs afwezigheid op. Zijn kantoor voerde een agendaconflict aan en een ceremonie van het FIFA WK onder 15 in Bakoe. Azerbeidzjaanse media wijzen volgens cumhuriyet op diepere diplomatieke wrijving met Turkije. Een officiële bevestiging van die laatste lezing van Azerbeidzjaanse media ontbreekt vooralsnog. Bayramov nam als minister van Buitenlandse Zaken de plaats van zijn president aan de onderhandelingstafel in. Turkije en Azerbeidzjan omschrijven hun band doorgaans als “één natie, twee staten”. Normaal gelden ze als elkaars naaste bondgenoten in de regio, wat het wegblijven van Aliyev opmerkelijk maakte.

Op de top droeg Turkije het roulerende voorzitterschap van de TDT over van Azerbeidzjan. Turkije leidt de organisatie daarmee het komende jaar, na het voorzitterschap van Azerbeidzjan het afgelopen jaar. Ook wisselde het secretaris-generaalschap. Mirvahid Azimov volgt Kubanıçbek Ömüraliyev op aan het hoofd van het TDT-secretariaat. Dat secretariaat leidt de dagelijkse werking van de organisatie, vanuit Istanbul. Het voorzitterschap en het secretariaat zijn twee verschillende functies: het voorzitterschap wisselt elk jaar van land, het secretariaat werkt doorlopend namens alle lidstaten samen.

Verder werd op de top bevestigd dat Turkije van 11 tot 12 november de COP31-klimaattop organiseert, in Antalya. Antalya is de badplaats aan de Turkse Rivièra die veel Nederlandse en Belgische vakantiegangers kennen. De stad wordt daarmee enkele weken na de TDT-top gastheer van een grote klimaatconferentie, met regeringsleiders en delegaties uit de hele wereld. Voor wie in Turkije woont of er regelmatig komt, betekent de wisseling vooral dat Ankara voortaan de agenda van de Turkse Statenbond bepaalt. Secretaris-generaal Azimov voert die agenda vanuit het secretariaat mee uit, te beginnen met de klimaattop in Antalya op 11 en 12 november.